Gỗ công nghiệp hay gỗ tự nhiên cho nội thất nhà ở Nha Trang?

Gỗ công nghiệp hay gỗ tự nhiên là câu hỏi hầu như chủ nhà nào cũng đặt ra khi bắt đầu phần nội thất. Theo công trường tại Nha Trang nhiều năm, tôi thấy câu hỏi này thường bị trả lời quá sớm. Người bán hàng đưa ra một đáp án chung. Còn chủ nhà thì chốt khi chưa biết căn nhà mình nắng hướng nào, ẩm chỗ nào. Kết quả là vài năm sau có món bền nguyên vẹn, có món phải tháo ra làm lại.

Bài viết này không bênh loại nào. Mục tiêu là giúp anh chị tự đặt vật liệu vào đúng chỗ của nó.

Mục lục

• Gỗ công nghiệp hay gỗ tự nhiên: hiểu đúng hai nhóm vật liệu
• Khí hậu biển Nha Trang đổi câu trả lời thế nào
• Gỗ công nghiệp hay gỗ tự nhiên cho từng khu vực trong nhà
• Phát tán formaldehyt và tiêu chuẩn cần hỏi
• Thi công quyết định độ bền hơn cả việc chọn gỗ công nghiệp hay gỗ tự nhiên
• Bốn câu hỏi trước khi chốt hợp đồng nội thất
• Câu hỏi thường gặp

Gỗ công nghiệp hay gỗ tự nhiên: hiểu đúng hai nhóm vật liệu

Trước hết cần gọi tên cho chính xác. Gỗ tự nhiên là tấm xẻ ra từ thân cây, giữ nguyên thớ gỗ. Ngược lại, gỗ công nghiệp là tấm được tạo ra bằng cách ép dăm gỗ, sợi gỗ hoặc các lớp ván mỏng lại với nhau bằng keo.

Trong nhóm gỗ công nghiệp, bốn loại cốt ván hay gặp nhất là:

• Ván dăm, thường gọi là ván okal. Cốt làm từ dăm gỗ ép, bề mặt phủ melamine. Loại này nhẹ và rẻ nhất trong nhóm.
• Ván sợi mật độ trung bình, quen gọi là MDF. Sợi gỗ mịn hơn dăm nên mặt cắt phẳng, dễ phủ acrylic hoặc laminate.
• Ván sợi mật độ cao, gọi là HDF. Cùng nguyên lý với MDF nhưng ép chặt hơn, vì vậy nặng và cứng hơn.
• Ván ép nhiều lớp, tức plywood hay gỗ dán. Nhiều lớp ván mỏng dán vuông góc thớ với nhau nên bám vít tốt.

Ngoài ra, mỗi loại cốt còn có phiên bản chống ẩm, thường nhận ra bằng màu lõi xanh. Lõi xanh không có nghĩa là ngâm nước không sao. Nó chỉ có nghĩa là tấm ván chịu được độ ẩm cao lâu hơn tấm thường.

Về gỗ tự nhiên, thứ quyết định không phải tên loại gỗ mà là độ ẩm của tấm gỗ lúc đưa vào gia công. Một tấm gỗ sấy chưa tới sẽ tiếp tục co ngót sau khi lắp. Đó là lúc cánh tủ vênh và mối ghép hở ra.

Khí hậu biển Nha Trang đổi câu trả lời thế nào

Nha Trang là thành phố biển. Không khí mang hơi muối, còn độ ẩm trong nhà dao động mạnh giữa mùa khô và mùa mưa. Hai yếu tố này tác động lên nội thất theo cách khác nhau.

Hơi ẩm làm cốt ván công nghiệp trương nở nếu cạnh cắt không được dán kín. Ngược lại, chính sự dao động độ ẩm mới là thứ làm gỗ tự nhiên cong vênh, vì thớ gỗ nở và co theo mùa. Nói cách khác, ẩm cao liên tục là kẻ thù của ván công nghiệp, còn ẩm lên xuống thất thường là kẻ thù của gỗ tự nhiên.

Vì vậy, khi so sánh gỗ công nghiệp hay gỗ tự nhiên ở Nha Trang, tôi luôn hỏi trước: món đồ này đặt ở đâu, có sát tường ngoài không, có gần khu vệ sinh không. Chúng tôi đã viết kỹ hơn về cách vật liệu ứng xử trong môi trường ven biển ở bài nội thất Nha Trang trong khí hậu biển.

Gỗ công nghiệp hay gỗ tự nhiên cho từng khu vực trong nhà

Đây là cách bố trí mà đội tôi vẫn tư vấn cho chủ nhà tại Nha Trang. Anh chị có thể dùng làm điểm khởi đầu, sau đó điều chỉnh theo hiện trạng căn nhà.

Tủ bếp dưới và khu vệ sinh

Đây là vùng ẩm nhất. Vì vậy nên ưu tiên cốt chống ẩm hoặc plywood chịu nước, cạnh dán kín hoàn toàn. Chân tủ nên kê cao khỏi sàn, không để cốt ván chạm nền.

Tủ bếp trên, tủ áo, tủ trang trí

Vùng này khô ráo hơn nên dải lựa chọn rộng. MDF phủ melamine hoặc laminate đáp ứng tốt, bề mặt phẳng và đồng màu. Đây cũng là nơi ván công nghiệp phát huy ưu thế về tiến độ.

Cửa, cầu thang, mặt bàn đảo, chi tiết chạm

Những hạng mục chịu lực, chịu va đập hoặc cần vân gỗ thật thì gỗ tự nhiên vẫn hợp lý hơn. Bù lại, gỗ phải được sấy đúng và để ổn định trước khi gia công.

Giường, kệ, bàn làm việc: pha gỗ công nghiệp hay gỗ tự nhiên

Phần khung có thể dùng gỗ tự nhiên cho chắc. Phần hộp và ngăn thì dùng ván công nghiệp cho nhẹ và phẳng. Thực tế phần lớn nội thất nhà ở là sự pha trộn như vậy, chứ hiếm khi thuần một loại.

Nếu anh chị đang làm căn hộ cho thuê, bài toán hơi khác vì thiên về tuổi thọ qua nhiều lượt khách. Chúng tôi đã bóc tách riêng trong bài chi phí nội thất căn hộ cho thuê gồm những gì.

Phát tán formaldehyt và tiêu chuẩn cần hỏi

Ván công nghiệp được liên kết bằng keo, và keo có thể phát tán formaldehyt vào không khí trong nhà. Đây là điểm nhiều chủ nhà bỏ qua khi cân nhắc gỗ công nghiệp hay gỗ tự nhiên.

Việt Nam có tiêu chuẩn quốc gia quy định phương pháp xác định formaldehyt phát tán từ ván gỗ nhân tạo, ví dụ TCVN 11899-1:2018 về ván gỗ nhân tạo và formaldehyt phát tán, xây dựng trên cơ sở tiêu chuẩn quốc tế ISO 12460-1:2007. Trên thị trường, mức phát tán thường được ghi theo các cấp quen thuộc như E2, E1 và E0. Cấp càng thấp thì mức phát tán càng thấp.

Điều nên làm rất đơn giản. Hỏi đơn vị thi công xem ván dùng cho nhà mình thuộc cấp nào, sau đó yêu cầu ghi cấp đó vào bảng vật tư đính kèm hợp đồng. Một bảng vật tư ghi rõ loại cốt, thương hiệu và cấp phát tán có giá trị hơn mọi lời cam kết miệng.

Gỗ tự nhiên không dùng keo trên toàn bộ tiết diện, nhưng phần sơn phủ cũng là một nguồn phát thải. Do đó câu hỏi về vật liệu hoàn thiện nên đặt cho cả hai nhóm.

Thi công quyết định độ bền hơn cả việc chọn gỗ công nghiệp hay gỗ tự nhiên

Đây là điều tôi muốn nhấn mạnh nhất. Phần lớn hư hỏng nội thất mà đội tôi đi sửa không bắt nguồn từ việc chọn sai loại ván, mà từ cách làm.

Những lỗi gặp đi gặp lại:

• Cạnh cắt không dán nẹp, để hở cốt ván ngay chỗ tiếp xúc nước.
• Tủ đóng áp sát tường ngoài, không chừa khe thoáng, hơi ẩm đọng lại phía sau.
• Chân tủ bếp đặt trực tiếp xuống nền, gặp lần tràn nước đầu tiên là hút ẩm.
• Đo đạc trước khi tường được xử lý phẳng, dẫn tới khe hở phải chèn lại.
• Gỗ tự nhiên đưa vào lắp khi độ ẩm chưa ổn định với môi trường trong nhà.

Vì vậy, trước khi tranh luận gỗ công nghiệp hay gỗ tự nhiên, nên hỏi xem đơn vị thi công xử lý những chi tiết trên thế nào. Cách làm khép kín từ khâu thiết kế tới lắp đặt giúp giảm hẳn nhóm lỗi này, như chúng tôi trình bày trong bài thiết kế và thi công một đầu mối.

Bốn câu hỏi trước khi chốt hợp đồng nội thất

1. Bảng vật tư ghi gì? Phải có loại cốt ván, thương hiệu hoặc xuất xứ, lớp phủ bề mặt và cấp phát tán formaldehyt cho từng hạng mục.
2. Khu ẩm dùng cốt nào? Hỏi riêng cho tủ bếp dưới và khu vệ sinh, vì đây là nơi hỏng trước tiên.
3. Cạnh cắt xử lý ra sao? Dán nẹp loại nào, các cạnh khuất có dán không.
4. Đo đạc lúc nào? Đo sau khi tường đã xử lý phẳng, hay đo trên bản vẽ rồi cắt luôn ở xưởng.

Bốn câu này không đánh đố. Đơn vị làm thật trả lời ngay được, vì đó là việc họ làm hằng ngày. Anh chị có thể xem trước quy trình của chúng tôi tại trang thiết kế nội thất, hoặc xem cách chúng tôi dùng mô hình thực tế ảo để chủ nhà duyệt phương án trong bài quy trình thiết kế nội thất và ứng dụng thực tế ảo.

Câu hỏi thường gặp

Gỗ công nghiệp hay gỗ tự nhiên bền hơn trong nhà ở Nha Trang?

Không có câu trả lời chung. Ở vị trí khô ráo, ván công nghiệp phủ bề mặt tốt giữ được rất lâu. Ở vị trí ẩm hoặc chịu lực, gỗ tự nhiên đã sấy đúng thường bền hơn. Nói chung, độ bền thực tế phụ thuộc vị trí lắp đặt và chất lượng thi công nhiều hơn là tên vật liệu.

Ván lõi xanh có dùng được cho khu vệ sinh không?

Ván lõi xanh chịu ẩm tốt hơn ván thường, tuy nhiên vẫn cần dán kín cạnh và kê cao khỏi sàn. Nếu khu vực thường xuyên đọng nước, nên cân nhắc plywood chịu nước hoặc vật liệu không phải gỗ cho phần chân tủ.

Làm sao biết ván đạt cấp phát tán thấp?

Hãy yêu cầu đơn vị thi công ghi cấp phát tán vào bảng vật tư đính kèm hợp đồng, đồng thời cung cấp tài liệu kỹ thuật của nhà sản xuất tấm ván. Đây là thông tin nhà sản xuất công bố, không phải thứ ước lượng bằng mắt.

Có nên pha trộn gỗ công nghiệp và gỗ tự nhiên trong một căn nhà?

Nên, và thực tế phần lớn công trình đều như vậy. Dùng gỗ tự nhiên cho hạng mục chịu lực và cần vân thật, còn ván công nghiệp cho hộp tủ và bề mặt phẳng. Cách này tận dụng ưu điểm của cả hai nhóm.

Chốt lại về gỗ công nghiệp hay gỗ tự nhiên

Gỗ công nghiệp hay gỗ tự nhiên không phải là hai phe đối lập. Đó là hai nhóm vật liệu có vùng sở trường khác nhau. Việc của chủ nhà là biết vùng sở trường đó, rồi yêu cầu đơn vị thi công ghi rõ lựa chọn vào bảng vật tư. Khi mọi thứ nằm trên giấy, phần còn lại chỉ là làm cho đúng.

Miễn trừ trách nhiệm: Bài viết cung cấp thông tin tham khảo dựa trên kinh nghiệm thi công thực tế, không thay thế cho khảo sát hiện trạng và tư vấn kỹ thuật cho từng công trình cụ thể. Thông số vật liệu cần đối chiếu với tài liệu do nhà sản xuất công bố tại thời điểm mua hàng.