Tóm tắt nhanh: quyết định cải tạo nhà cũ hay đập đi xây lại không nằm ở cảm giác nhà trông cũ hay mới, mà nằm ở kết cấu, pháp lý và công năng mà gia đình cần. Bài này nêu các dấu hiệu nên giữ lại để sửa, các trường hợp nên xây lại, và những thứ phải kiểm trước khi quyết.
Mục lục
- Cải tạo nhà cũ và xây lại khác nhau ở đâu
- Sáu dấu hiệu nên cải tạo nhà cũ thay vì đập đi
- Bốn trường hợp nên xây lại thay vì cải tạo nhà cũ
- Phải kiểm gì trước khi quyết cải tạo nhà cũ
- Trình tự làm việc khi cải tạo nhà cũ
- Câu hỏi thường gặp về cải tạo nhà cũ
Cải tạo nhà cũ và xây lại khác nhau ở đâu
Cải tạo nhà cũ là giữ lại phần khung chịu lực còn tốt rồi thay đổi công năng, hoàn thiện và hệ thống kỹ thuật bên trong. Xây lại là tháo dỡ toàn bộ và làm mới từ móng. Hai hướng này khác nhau cả về thời gian, cả về thủ tục, nên không nên chọn theo cảm tính.
Thực tế đi khảo sát, chúng tôi gặp hai thái cực. Có nhà còn chắc nhưng chủ nhà sốt ruột muốn đập hết. Có nhà đã nứt gãy kết cấu mà vẫn cố vá víu từng năm. Cả hai đều tốn tiền hơn mức cần thiết.
Sáu dấu hiệu nên cải tạo nhà cũ thay vì đập đi
- Khung chịu lực còn tốt. Cột, dầm, sàn không nứt xuyên, không võng, cốt thép chưa lộ rỉ.
- Nền móng ổn định. Nhà không lún lệch, cửa và cửa sổ vẫn đóng mở bình thường.
- Diện tích và chiều cao tầng vẫn đáp ứng được nhu cầu sau khi bố trí lại mặt bằng.
- Vấn đề nằm ở hoàn thiện. Thấm, dột, sơn bong, gạch cũ, bếp và nhà vệ sinh xuống cấp đều là phần sửa được.
- Gia đình cần ở lại trong lúc làm hoặc cần xong nhanh cho một mốc cụ thể.
- Thủ tục xây mới vướng quy hoạch hoặc lộ giới, trong khi sửa chữa nội thất thì đơn giản hơn.
Bốn trường hợp nên xây lại thay vì cải tạo nhà cũ
- Kết cấu đã hỏng. Nứt xuyên cột và dầm, sàn võng rõ, bê tông bở, thép rỉ lộ ra ngoài.
- Nhà lún lệch. Tường nứt chéo kéo dài, nền nghiêng thấy được bằng mắt.
- Công năng mong muốn vượt quá khả năng khung cũ, ví dụ muốn thêm hai tầng trên nền móng chỉ tính cho nhà cấp bốn.
- Phải phá bỏ gần hết mới làm được điều mình muốn. Khi khối lượng đập bỏ quá lớn, việc giữ lại phần cũ không còn ý nghĩa.
Trường hợp thứ ba hay gặp nhất với nhà cấp bốn trong hẻm. Khung và móng cũ thường không được tính cho tải trọng tăng thêm, nên muốn nâng tầng thì phải kiểm tra kết cấu trước, không thể quyết trên bản vẽ.
Phải kiểm gì trước khi quyết cải tạo nhà cũ
Kết cấu móng, cột, dầm sàn
Đây là phần quyết định. Nứt do co ngót lớp vữa khác hẳn nứt do kết cấu. Người khảo sát cần xem vết nứt chạy theo hướng nào, có xuyên qua cấu kiện hay không.
Hệ điện nước cũ
Nhà trên mười lăm năm thường có dây điện tiết diện nhỏ so với thiết bị hiện nay, ống nước kẽm đã rỉ. Phần này gần như luôn phải thay khi cải tạo.
Chống thấm và mái
Thấm là lý do phổ biến khiến chủ nhà muốn sửa. Cần tìm đúng nguồn nước trước khi xử lý, nếu không lớp chống thấm mới cũng không giữ được lâu. Xem thêm bài chống thấm nhà ở Nha Trang.
Giấy tờ, lộ giới, quy hoạch
Phạm vi được phép sửa chữa và xây dựng phụ thuộc vào hiện trạng pháp lý của thửa đất và quy định địa phương. Các quy định chung về hoạt động xây dựng được công bố trên cổng thông tin của Bộ Xây dựng; phần áp dụng cụ thể nên hỏi cơ quan quản lý tại địa phương.
Trình tự làm việc khi cải tạo nhà cũ
Trình tự bên tôi vẫn làm gồm bốn bước, và bước đầu tiên luôn là xuống tận nơi.
- Khảo sát hiện trạng và đo lại kích thước thật, vì bản vẽ cũ nhiều khi không khớp.
- Chốt phương án và bản vẽ, xác định rõ phần giữ lại và phần tháo dỡ.
- Báo giá thi công sau khi bản vẽ đã chốt. Chúng tôi nhận khoán trọn gói gồm vật tư, nên phạm vi phải rõ trước khi đưa con số.
- Thi công theo giai đoạn nếu gia đình vẫn ở trong nhà.
Nếu đang cân nhắc ngân sách, bài cải tạo nhà không vỡ ngân sách nói kỹ hơn về cách chia hạng mục. Còn nếu đang nhắm một mốc thời gian, xem bài cải tạo nhà kịp Tết. Riêng khu vực hay hỏng nhất là nhà vệ sinh, chúng tôi viết riêng ở bài cải tạo nhà vệ sinh cũ.
Dù chọn sửa hay xây lại, việc xem hồ sơ nhà thầu trước khi ký vẫn nên làm, tham khảo bài hồ sơ nhà thầu xây nhà cần xem gì.
Câu hỏi thường gặp về cải tạo nhà cũ
Cải tạo nhà cũ có cần xin phép không?
Tùy phạm vi. Sửa chữa bên trong không làm thay đổi kết cấu chịu lực và công năng thường đơn giản hơn; còn thay đổi kết cấu, mở rộng diện tích hay nâng tầng thì phải làm thủ tục. Nên hỏi cơ quan quản lý địa phương trước khi khởi công.
Nhà cấp bốn cũ có nâng thêm tầng được không?
Phải kiểm tra móng và kết cấu hiện hữu trước. Có trường hợp gia cố được, có trường hợp không. Không thể kết luận nếu chưa khảo sát tại chỗ.
Gia đình ở trong nhà thì có cải tạo được không?
Được, bằng cách chia giai đoạn và che chắn từng khu. Thời gian sẽ dài hơn so với làm khi nhà trống, và cần thống nhất trước về giờ thi công.
Làm sao biết vết nứt nào là nguy hiểm?
Vết nứt chân chim trên lớp vữa thường không nguy hiểm. Vết nứt chéo kéo dài qua nhiều viên gạch, nứt xuyên cột dầm hoặc nứt kèm võng sàn thì cần người có chuyên môn kiểm tra ngay.
Về người viết
Bài do đội ngũ Công ty TNHH Xây dựng và Nội thất Mộc Ngân Phát biên soạn, dựa trên kinh nghiệm thực tế của anh Nguyễn Tấn Trung xây dựng và các công trình nhà ở, căn hộ, mặt bằng kinh doanh mà công ty đã thực hiện tại Nha Trang và Khánh Hòa. Mộc Ngân Phát nhận khoán trọn gói gồm vật tư, thiết kế và thi công một đầu mối.
Miễn trừ trách nhiệm: nội dung bài viết mang tính tham khảo chung, không thay thế cho khảo sát và hồ sơ kỹ thuật của một công trình cụ thể. Việc đánh giá kết cấu và thủ tục pháp lý cần được thực hiện bởi người có chuyên môn và cơ quan quản lý tại địa phương.

